Een warmtepompboiler maakt warm water voor de douche, kraan en soms het bad. Maar hoe werkt een warmtepompboiler voor warm water? In het kort: het toestel haalt warmte uit lucht en gebruikt die warmte om water in een voorraadvat op te warmen. Daardoor is er minder elektrische energie nodig dan bij een gewone elektrische boiler. Voor veel huishoudens is dit een interessante manier om warm tapwater te maken, vooral wanneer de woning al goed is voorbereid op elektrisch wonen.
Wat is een warmtepompboiler?
Een warmtepompboiler is een boiler met een kleine warmtepomp erin. De boiler heeft een voorraadvat waarin warm water wordt bewaard. De warmtepomp zorgt voor het opwarmen van dat water.
Het toestel gebruikt lucht als warmtebron. Dat kan lucht uit de ruimte zijn waar de boiler staat, lucht van buiten of afgevoerde ventilatielucht uit de woning. In die lucht zit warmte, ook als de lucht koel aanvoelt. De warmtepomp haalt die warmte eruit en geeft die af aan het water in het vat.
Een warmtepompboiler is bedoeld voor warm tapwater. Dat is water voor douchen, wassen en de keukenkraan. Het toestel verwarmt meestal niet de radiatoren of vloerverwarming. Daarvoor is een andere warmtepomp nodig, zoals een hybride warmtepomp of een volledig elektrische warmtepomp.
Hoe werkt een warmtepompboiler voor warm water in huis?
Hoe werkt een warmtepompboiler voor warm water in de praktijk? Het proces lijkt op de werking van een koelkast, maar dan omgekeerd. Een koelkast haalt warmte uit de binnenruimte en geeft die warmte af aan de keuken. Een warmtepompboiler haalt warmte uit lucht en geeft die warmte af aan het water.
Het systeem bestaat meestal uit een ventilator, een verdamper, een compressor, een condensor en een voorraadvat. Samen zorgen deze onderdelen ervoor dat lage temperatuur warmte bruikbaar wordt voor warm water.
Stap voor stap uitgelegd
De werking verloopt in een aantal duidelijke stappen:
- De ventilator zuigt lucht aan uit een ruimte, van buiten of uit het ventilatiesysteem.
- In de verdamper neemt een koudemiddel warmte op uit die lucht.
- Het koudemiddel verdampt en wordt daarna samengedrukt door de compressor.
- Door die druk stijgt de temperatuur van het koudemiddel.
- In de condensor geeft het koudemiddel warmte af aan het water in het voorraadvat.
- Het afgekoelde koudemiddel stroomt terug en begint opnieuw aan dezelfde ronde.
Dit proces gaat door tot het water in het vat de ingestelde temperatuur heeft bereikt. Daarna stopt de warmtepomp tijdelijk. Wanneer er warm water wordt gebruikt, komt er koud water in het vat. Dan start het toestel opnieuw om het water weer op temperatuur te brengen.
Wat doet het elektrische element?
Veel warmtepompboilers hebben ook een elektrisch verwarmingselement. Dat element werkt als een soort back-up. Het kan helpen wanneer er snel extra warm water nodig is. Ook kan het worden gebruikt om het water tijdelijk extra heet te maken, bijvoorbeeld voor hygiëne.
Het elektrische element gebruikt meer stroom dan de warmtepomp zelf. Daarom is het meestal gunstig als de warmtepomp het meeste werk doet. De instellingen van het toestel hebben hier invloed op. Een goede balans tussen comfort en zuinig gebruik is belangrijk.
Waar haalt de boiler zijn warmte vandaan?
Een warmtepompboiler kan op verschillende manieren lucht gebruiken. Welke oplossing past, hangt af van de woning, de beschikbare ruimte en het ventilatiesysteem.
Bij sommige toestellen wordt lucht uit de ruimte gebruikt waar de boiler staat. Denk aan een berging, zolder of technische ruimte. De lucht in die ruimte koelt dan af, omdat de boiler er warmte uit haalt. Daarom moet er genoeg lucht beschikbaar zijn en moet de ruimte geschikt zijn.
Andere modellen gebruiken buitenlucht. Dan zijn er kanalen nodig voor lucht aanvoer en afvoer. Het toestel haalt warmte uit de buitenlucht en blaast afgekoelde lucht weer naar buiten.
Er zijn ook warmtepompboilers die ventilatielucht gebruiken. In dat geval wordt warme lucht die toch al uit de woning wordt afgevoerd, eerst benut om tapwater te verwarmen. Dit kan handig zijn in woningen met mechanische ventilatie, mits het systeem daarvoor geschikt is.
Wat zijn de voordelen van een warmtepompboiler?
Een warmtepompboiler kan verschillende voordelen hebben. Het belangrijkste voordeel is dat het toestel warmte uit de lucht gebruikt. Daardoor hoeft niet alle warmte rechtstreeks met stroom te worden gemaakt.
Mogelijke voordelen zijn:
- Lager stroomverbruik dan bij een gewone elektrische boiler, omdat luchtwarmte wordt benut.
- Minder gasverbruik wanneer warm water eerst door een gasgestookt toestel werd gemaakt.
- Een voorraad warm water, waardoor meerdere tappunten mogelijk zijn.
- Goed te combineren met een woning die steeds minder gas gebruikt.
- Vaak geschikt voor huishoudens die vooral warm tapwater elektrisch willen maken.
Het comfort hangt vooral af van de inhoud van het voorraadvat en het warmwatergebruik in huis. Een klein huishouden heeft meestal minder voorraad nodig dan een gezin met meerdere lange douches per dag.
Waar moet je op letten bij plaatsing?
Een warmtepompboiler heeft ruimte nodig. Het voorraadvat is vaak groter dan mensen verwachten. Daarnaast moet er ruimte zijn voor luchtstromen, leidingen en onderhoud. Een geschikte plek is dus belangrijk.
Let vooral op deze punten:
- De inhoud van het vat moet passen bij het aantal bewoners en het douchegedrag.
- De ruimte moet geschikt zijn voor aanvoer en afvoer van lucht.
- Het toestel maakt geluid door de ventilator en compressor.
- De vloer of wand moet het gewicht van het gevulde vat kunnen dragen.
- Er moet een afvoer zijn voor condenswater dat tijdens het proces ontstaat.
Ook de temperatuur in de ruimte speelt een rol. Als de boiler warmte uit een kleine ruimte haalt, kan die ruimte merkbaar kouder worden. Dat is niet altijd gewenst, bijvoorbeeld naast een slaapkamer of in een verwarmde bijkeuken.
Verschil met een gewone boiler en een cv-ketel
Een gewone elektrische boiler verwarmt water met een elektrisch element. Dat is eenvoudig, maar het element maakt warmte direct uit stroom. Een warmtepompboiler gebruikt ook stroom, maar vooral om warmte uit lucht te verplaatsen. Daardoor werkt hij anders.
Een cv-ketel op gas verwarmt vaak zowel de woning als het tapwater. Bij warm water brandt de ketel en wordt water direct of via een vat verwarmd. Een warmtepompboiler gebruikt geen gas voor het maken van warm tapwater, tenzij er nog een ander toestel in huis actief is voor verwarming.
Het verschil zit dus vooral in de energiebron en de manier van opwarmen. Een cv-ketel gebruikt gas. Een gewone elektrische boiler gebruikt stroom direct als warmtebron. Een warmtepompboiler gebruikt stroom om warmte uit lucht naar het water te brengen.
Past een warmtepompboiler bij elk huishouden?
Een warmtepompboiler past niet automatisch bij elke woning. Het toestel is vooral interessant als er genoeg ruimte is, als de luchttoevoer goed geregeld kan worden en als het warmwatergebruik past bij de grootte van het vat.
Voor een huishouden met weinig ruimte kan het lastig zijn om een geschikt toestel te plaatsen. Ook geluid kan een aandachtspunt zijn. Een warmtepompboiler is meestal niet stil, omdat er bewegende onderdelen in zitten. Plaatsing vlak naast een slaapkamer kan daarom minder prettig zijn.
Daarnaast is het belangrijk om te kijken naar het bestaande systeem. Soms levert de cv-ketel nu al warm water. In andere woningen is er al een elektrische boiler. De overstap verschilt per situatie. Ook de combinatie met zonnepanelen kan interessant zijn, maar de opbrengst en het gebruik vallen niet altijd precies samen.
Een goede keuze vraagt dus om een praktische blik op de woning. Denk aan ruimte, leidingen, ventilatie, geluid en het aantal mensen dat warm water gebruikt.
Onderhoud en gebruik in het dagelijks leven
Een warmtepompboiler werkt grotendeels automatisch. Je stelt een gewenste watertemperatuur in, en het toestel zorgt dat het vat op temperatuur blijft. Toch is goed gebruik belangrijk.
Gebruik niet onnodig een heel hoge temperatuur. Hoe hoger de ingestelde temperatuur, hoe harder het toestel moet werken. Tegelijk moet de temperatuur veilig en hygiënisch blijven. Veel toestellen hebben daarom een programma dat het water periodiek extra verwarmt.
Onderhoud verschilt per merk en model. Denk aan controle van luchtfilters, condensafvoer en algemene werking. Bij sommige toestellen moet een filter worden schoongemaakt. Bij andere systemen is periodieke controle door een vakpersoon verstandig. De handleiding van het toestel geeft hiervoor de juiste aanwijzingen.
In het dagelijks gebruik merk je vooral dat er een voorraad warm water is. Is het vat leeg na veel douchen, dan moet het toestel weer tijd krijgen om nieuw water op te warmen.
Veelgestelde vragen
Hoe snel maakt een warmtepompboiler weer warm water?
Dat hangt af van de inhoud van het vat, de ingestelde temperatuur en de luchtbron. Een groter vat heeft meer tijd nodig om volledig op te warmen dan een klein vat.
Kan een warmtepompboiler mijn huis ook verwarmen?
Meestal niet. Een warmtepompboiler is bedoeld voor warm tapwater, zoals douchewater en kraanwater. Voor ruimteverwarming is een ander type warmtepomp nodig.
Maakt een warmtepompboiler veel geluid?
Een warmtepompboiler maakt geluid door de ventilator en compressor. Hoe hoorbaar dat is, hangt af van het model, de plaatsing en de ruimte.
Werkt een warmtepompboiler ook in de winter?
Ja, een warmtepompboiler kan ook in de winter werken. De prestaties hangen wel af van de gebruikte luchtbron en de temperatuur van die lucht.
Is een warmtepompboiler hetzelfde als een zonneboiler?
Nee, dat zijn verschillende systemen. Een zonneboiler gebruikt zonnewarmte via collectoren. Een warmtepompboiler haalt warmte uit lucht en gebruikt daarvoor stroom.
Samenvatting
Een warmtepompboiler maakt warm water door warmte uit lucht te halen. Die warmte wordt via een koudemiddel en een compressor overgedragen aan water in een voorraadvat. Zo ontstaat warm tapwater voor douche, kraan en bad.
Het toestel kan een alternatief zijn voor warm water op gas of voor een gewone elektrische boiler. Wel vraagt het om voldoende ruimte, goede luchttoevoer, aandacht voor geluid en een voorraadvat dat past bij het huishouden. Wie begrijpt hoe het systeem werkt, kan beter inschatten of een warmtepompboiler bij de woning en het dagelijks gebruik past.
